مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى

158

تاريخ علماى بلخ ( فارسي )

و در سال 388 ه . ق . در همان شهر ديده از جهان فروبست . بستى از فقها و محدّثان پرهيزگار زمان خود بود كه گروه زيادى از علما و فقها از دانش وى بهره برده‌اند . از تأليفات او مىتوان كتابهاى زير را نام برد : 1 - غريب الحديث ؛ 2 - معالم السنن ؛ 3 - اعلام السنن ؛ 4 - الشجاج ؛ 5 - كتاب شأن الدّعاء . « 1 » [ 51 ] احمد بن محمّد بن ابراهيم خلّكان قاضى شمس الدّين احمد بن محمّد بن ابراهيم بن ابو بكر بن خلّكان ، ملقّب به شمس الدّين و ابو العباس و معروف به ابن خلّكان از نوادگان جعفر بن يحيى بن خالد برمكى و مادرش از نوادگان خلف بن ايوب بلخى ، شاگرد ابو حنيفه بود . « 2 » پدرش محمّد بن ابراهيم فرّاش مدرسهء مظفّريّهء شهر اربيل عراق بوده است . احمد ، در روز پنج‌شنبه 11 ربيع الآخر سال 608 ه . ق . در مدرسهء مظفريّهء شهر اربيل به دنيا آمد و در اين شهر نشو و نما كرد . برخى از مورّخان مىگويند : هرچند پدر احمد فراش و ساكن مدرسه بود ، ولى خود يكى از استادان آن بشمار مىرفت . تقريبا تمام مورّخان اتفاق‌نظر دارند كه او بلخى الاصل است و نسبش به برامكه مىرسد ؛ زيرا برامكه اهل بلخ و ساكن آن شهر بودند . عده اندكى نيز او را از نژاد عرب و از تبار عباس و يا على بن ابى طالب مىدانند ، امّا اين ديدگاه درست به نظر نمىرسد . « 3 » در سبب شهرتش به ابن خلّكان ، ميان مورّخان چند عقيده وجود دارد . از آن جمله

--> ( 1 ) - دايرةالمعارف آريانا ، ج 1 ، ص 986 . ( 2 ) - المنهل الصّافى ، ج 2 ، ص 89 ؛ العبر ، ج 1 ، ص 367 . ( 3 ) - وفيات الأعيان ، ج 7 ، ص 17 ؛ الوافى بالوفيات ، ج 7 ، ص 313 ؛ فوات الوفيات ، ج 1 ، ص 56 .